Naast het bouwen van websites en het sleutelen aan computers vind ik het ook leuk om dingen te automatiseren. Het zorgt er niet alleen voor dat je naar sommige dingen niet meer hoeft “om te kijken” maar het kan je leven ook makkelijker maken. Vooral het automatiseren en inzicht krijgen van/in mijn huis vind ik erg leuk om te doen.

Ik probeer dit altijd te doen op basis van een paar “voorwaarden”;

  • Het moet daadwerkelijk een toevoeging zijn
  • Proberen de kosten zo laag mogelijk te houden
  • Het gebruik van verschillende merken is niet erg, zolang het maar met elkaar samenwerkt.
  • Het moet een hoge WAF hebben (Wife Acceptance factor) zodat ook de minder technische mensen in huis het kunnen bedienen als het nodig is.

Om het geheel aan te sturen is software nodig. Deze heb ik geïnstalleerd op een eigen gebouwde server, op basis van het Xpenology besturingssysteem. Dit is een afgeleide van het besturingssysteem welke wordt geleverd door Synology, een fabrikant van “nassen” (Network Attached Storage). Het voorbeeld van Xpenology is dat je een server kan bouwen in een behuizing en met onderdelen die helemaal zijn afgestemd op je eigen wensen zonder dat je gebonden bent aan modellen en specificaties die door de fabrikant zijn opgelegd.

Op mijn server draai ik vervolgens Docker, een stukje software welke ervoor zorgt dat je diverse softwarepakketten kan draaien binnen zijn eigen afgeschermde “container”. Doordat de software alleen binnen zijn eigen container kan draaien en geen toegang heeft tot andere onderdelen van het systeem zorgt dit voor een verhoogde veiligheid.

Binnen Docker draai ik uiteindelijk het “Home Automation System” Domoticz. Een open-source, gratis, softwarepakket gemaakt door vrijwilligers bedoeld om de automatisering van je huis te regelen. Dit pakket is ontzettend uitgebreid en heeft als grote voordeel dat heel veel verschillende merken, sensoren en schakelaars worden herkend én met elkaar samen kunnen werken.

Waar begin je mee?

In Oktober 2018 zijn wij verhuisd, in de periode van een jaar of 2 daarvoor had ik wel allerlei ideeën om “de boel” te automatiseren maar wilde ik er nog niet actief mee bezig omdat ik wist dat er een verhuizing aan zat te komen. Na de verhuizing was het dan ook een mooi moment om te starten. Aangezien ik de software nog onder de knie moest krijgen en wel ideeën had maar nog niet wist hoe alles precies samen kon/moest werken ben ik simpel begonnen.

Ik ben begonnen met een gateway en twee slimme stopcontacten. Deze heb ik aangeschaft van het merk Xiaomi/Aqara. Een groot, van oorsprong Chinees, merk welke langzamerhand ook zijn weg naar Europa vindt. Het voordeel van dit merk is dat er voldoende ondersteuning voor te vinden is en dat het betaalbaar is. De gateway heb je altijd nodig en kost +- € 20,-. Op deze gateway kan je vervolgens allerlei sensoren en schakelaar aansluiten, variërend van slimme stopcontacten tot trilsensoren en deur/raam sensoren. Dit alles is te koop via de bekende Chinese webshops zoals Gearbest en AliExpress.

Met deze slimme stopcontacten en de Mi-Home app ben ik eerst 2 van mijn lampen gaan aansturen zodat deze op een vaste tijd aan én uit gingen. De slimme stopcontacten zorgden er ook voor dat ik kon zien hoeveel energie de lamp op dat moment verbruikt, inclusief een log van de afgelopen dagen/weken. Al snel wilde ik meer en heb ik, in eerste instantie, uit nieuwsgierigheid, 2 deur en raam sensoren gekocht. Deze doen in principe niets meer dan aangeven of je deur/raam open of dicht is en op welke tijden deze open en dicht zijn gegaan.

Toen dit allemaal goed werkte heb ik 3 slimme lampen aangeschaft van het merk Mi-light. Ondanks de naam staat dit volledig los van Xiaomi en ook dit is aangeschaft via AliExpress. De lampen zijn vergelijkbaar met Philips Hue maar dan voor een fractie van de prijs. (1 lamp kost +- € 9,-) De komst van de slimme lampen zorgden er ook voor dat ik Domoticz heb geïnstalleerd en de aansturing heb verplaatst.

Binnen Domoticz kan je gebruik maken van scripts waarmee je acties kan uitvoeren. Deze scripts kan je maken op basis van code maar ook op basis van Blockly, een programmeertaal waarmee je een script kan maken door gebruik van blokken.

Uiteindelijk zorgde dit ervoor dat ik via Domoticz op een knopje kon drukken en dat mijn lamp naast de tv aan gaat. Omdat het op een centrale server draait werkt dit uiteindelijk ook via elke willekeurige computer, telefoon of tablet. Wel moet je natuurlijk het juiste adres hebben en inloggen).

Het automatiseren

Vooralsnog is er nog steeds weinig automatisch aan want ik moet nog steeds op een knopje drukken binnen Domoticz om te zorgen dat er een lamp aan gaat. Binnen Domoticz kan je echter ook timers instellen en wordt ook bijgehouden wanneer de zon op én onder gaat, op basis van je locatie. Dit geeft de mogelijkheid om de lampen pas aan te laten gaan als de zonder is, stel je iets voor als;

  • Als de zon onder is -> Zet lamp naast de tv aan.

 Aangezien de schemer er ook voor zorgt dat het donker wordt in huis staat het, na wat puzzelen, ingesteld dat de lampen een uur voor zonsondergang aan gaan. Het voordeel van deze manier instellen is dat er ongeacht of het zomer of winter is de lampen aan gaan wanneer het donker begint te worden.

Locatie toevoegen

De lampen hoeven echter niet aan als ik of mijn vriendin niet thuis zijn, om dit op te lossen wordt er gebruik gemaakt van geofencing. Simpel gezegd; aan de hand van GPS wordt de locatie bepaald van de telefoon van mij en mijn vriendin. Dit staat ingesteld op een straal van 100 meter rondom ons huis. Dit is gekoppeld aan een “virtuele” schakelaar en doet het volgende.

  • Rob óf Marleen thuis; schakelaar iemand thuis op aan
  • Rob én Marleen thuis; schakelaar beide thuis op aan.
  • Niemand thuis; schakelaar iemand thuis en beide thuis op uit.

Door deze toevoeging is het volgende mogelijk

  • Als schakelaar iemand thuis aan is en het is een uur voor zonsondergang -> zet lampen aan

 Ik heb daarnaast voor de lampen ook nog een Mini Switch toegevoegd, ook onderdeel van de Xiaomi Mi serie welke gekoppeld is aan de gateway. Een handige toevoeging en het zorgt ook voor een verhoogde ‘WAF’. Deze knop kent 3 mogelijkheden;

  1. Enkele klik
  2. Dubbelklik
  3. Lange klik

Bij een enkele klik worden er 3 lampen aangezet;

  1. De lampen boven de bank
  2. De lamp boven het dressoir
  3. De lamp naast de televisie.

Deze knop werkt altijd, ook als de virtuele schakelaar iemand thuis uit is. Ideaal als opa en oma bijvoorbeeld komen oppassen of als het midden op de dag donker wordt omdat er bijvoorbeeld donkere regenwolken in de lucht hangen.

Een dubbele klik zorgt dat de lampen uit gaan. Gebeurt dit voor 22.00 uur dan gaan ze per direct uit. Gebeurt dit na 22.00 uur (eerder ga ik eigenlijk niet naar bed) dan gebeurt er het volgende;

  1. De TV schakelt direct uit (toevoeging aan Domoticz mogelijk doordat het een Smart TV is met Android TV).
  2. De lampen boven de eettafel gaan direct uit (inmiddels ook voorzien van slimme lampen).
  3. De buitenlamp schakelt direct uit (inmiddels ook voorzien van slimme lampen).
  4. De lamp naast de televisie schakelt na 5 seconden uit.
  5. De lampen boven de bank schakelen na 10 seconden uit.
  6. De lamp boven het dressoir schakelt na 20 seconden uit.

Deze volgorde zorgt ervoor dat er nog even tijd is om wat dingen op te ruimen en de telefoon aan de lader te leggen. Niet lang nadat ik de woonkamer uit ben springt de laatste lamp uit.

De toevoeging van een slimme thermostaat

Ik heb lange tijd gebruik gemaakt van een Essent E-thermostaat. Een relatief beperkte slimme thermostaat waarmee op afstand alleen de temperatuur verhoogd en verlaagd kon worden. Hier moest op een gegeven moment een maandelijks abonnement voor afgesloten worden. Gezien de beperkte werking en dat er al jaren geen updates waren geweest was het mij dit niet waard en ben ik opzoek gegaan naar een alternatief. Eenmalige bedragen prima, maar ik zat liever niet vast aan een maandelijks abonnement.

Na wat zoeken en inlezen ben ik terecht gekomen bij een Toon van Nuon. Standaard heb je hier ook een abonnement voor nodig wil je gebruik maken van alle functies, er was echter ook een mogelijkheid om deze te “hacken/rooten”. De instructies hiervoor waren gewoon voor handen en na de stappen te hebben doornomen dacht ik; dat moet lukken. Via Marktplaats dan ook een 2e hands Toon gekocht voor € 60,- en via AliExpress nog wat kabeltjes om te kunnen rooten. Na 3 weken wachten de benodigde onderdelen binnen en in een paar uurtjes op een avond de Toon geroot.

Een geroote Toon heeft veel mogelijkheden, zo kan je je slimme meter uitlezen, kan je apps installeren en natuurlijk ook de temperatuur instellen en aflezen. Door het toevoegen van wat apps doet de Toon inmiddels het volgende;

  • Het tonen van de afvalkalender, wanneer moet ik welke container aan de weg zetten?
  • Weergeven van buienradar
  • Komt er regen aan
  • Weergeven binnen temperatuur
  • Weergeven buiten temperatuur
  • Bedienen Sonos
  • Bedienen Domoticz

Er zijn daarnaast nog mogelijkheden om bijvoorbeeld het laatste nieuws te tonen of file informatie.

Koppelen Toon met Domoticz

Ook de thermostaat kan toegevoegd worden aan Domoticz waardoor deze ook via een centraalpunt bediend kan worden óf kan worden gebruikt in een scripts om dingen te automatiseren. Het toevoegen van Toon geeft ook de mogelijkheid om het energieverbruik (dankzij de slimme meter) weer te geven en het (actuele) gasverbruik.

Doordat de Toon gebruik maakt van een ketelmodule worden er ook gegevens uit de cv-ketel gehaald die vervolgens getoond kunnen worden in Domoticz. Hierbij moet je denken aan de druk in de cv-ketel en de ingestelde watertemperatuur. Ook is middels een logboek terug te halen wanneer de cv-ketel is aangeslagen voor het verwarmen van het water of juist voor het verwarmen van de radiatoren. Ik heb bijvoorbeeld een script gemaakt dat als de druk van de cv-ketel onder de 1.5 bar zit er een melding verstuurd moet worden via Pushover (komt binnen op telefoon) dat de ketel bijgevuld moet worden.

Google Assistant

Sinds de komst van de slimme assistenten zoals Alexa, Siri en Google Assistant is het ook mogelijk om zaken aan te sturen met je stem, mits je een apparaat hebt met een slimme Assistant. Ik heb thuis een Sonos Beam welke ingebouwde microfoons heeft en sinds kort ondersteuning biedt voor Google Assistant of Alexa. Er zijn meer mensen die graag hun huis (deels) willen kunnen bedienen met de stem en er zijn dan ook programma’s die software schrijven zodat je Domoticz kan laten communiceren met de Google Assistant. In mijn geval heb ik Domoticz gekoppeld met “Kappelt Gbridge” waardoor ik kan zeggen; Ok Google; zet de lampen boven de bank aan. Een handige toevoeging voor als je midden in de nacht nog eens beneden komt en ook dit zorgt weer voor een verhoogde WAF.

Via de Sonos Beam heb ik daarnaast de mogelijkheid om muziek af te spelen via Spotify of bijvoorbeeld een radiozender op te zetten door middel van spraakbesturing.

Vakantiemodus

Als wij eens laat thuiskomen wil ik wel graag dat de lampen gewoon aan gaan, maar hoeven ze in de uren daarvoor nog niet aan te staan. Als we meerdere dagen weg zijn, zoals met een weekend weg of vakantie is het wel prettig om te simuleren dat er iemand thuis is. Ook hier leent Domoticz zich voor.

Binnen Domoticz kan je een “plan” maken. Standaard is dit het default plan welke bijvoorbeeld zorgt dat de lampen een uur voor zonsondergang aan gaan. Ik heb hier echter ook nog een Vakantieplan aan toegevoegd. Binnen dit vakantieplan heb ik vervolgens timers toegevoegd die ervoor zorgen dat de lampen boven het dressoir, de tafel, de bank en de buitenlamp op verschillende tijden aangaan. Simpel gezegd heb ik aangegeven dat de lampen boven de bank een uur voor zonsondergang aan moeten gaan, echter heb ik hier een “randomness” aan toegevoegd van een uur. Dit betekent dat de lampen een uur voor zonsondergang aan kunnen gaan tot maximaal een uur na zonsondergang. Op deze manier springt lamp elke dag op een andere tijd aan. Ditzelfde is ook toegepast voor het uitschakelen van de lampen.

Op het moment dat we meerdere dagen weg gaan klik ik in Domoticz op de knop “Vakantiemodus” waar een actie aan is gekoppeld. Bij de Aan staan wordt het plan “Vakantie” actief en bij de uit staan het standaard plan.

Raam en deur sensoren

Eerder schreef ik al over de deur en raam sensoren. Momenteel zitten deze op de voor en achterdeur en hebben ze meerdere functies. Als een van beide deuren (of beiden) langer dan 5 minuten open staan dan speelt de gateway een geluidssignaal af om aan te geven dat er nog een deur open staat. Handig als een van de kinderen een deur vergeet dicht te doen na het buitenspelen.

De andere functie die ze hebben is het geven van een melding als er niemand thuis is, maar de deur wordt geopend. Als Marleen of ik binnen een straal van 100M rondom het huis is en de deur gaat open krijgen we daar geen melding van, de schakelaar iemand thuis is dan immers actief. Zijn we er niet en de deur gaat toch open krijg ik direct een melding en kunnen we bijvoorbeeld de buren vragen om even polshoogte te nemen.

Wensen/ nog te doen

  • Een gedeelte gaat al automatisch maar er zijn nog genoeg wensen. Het volgende wat op de planning staat is het automatiseren van de wc-lamp. Hiervoor maak ik gebruik van een bewegingssensor uit de Mi-serie en een lamp van Mi-light. Zodra de deur opengaat moet de lamp dan aanspringen en uiteindelijk ook weer uit gaan. De uitdaging zit hem hier in het lang genoeg aan laten van de lamp en/of gevoelig genoeg instellen dat de lamp niet uit gaat als je te lang op de wc zit met je telefoon 😉.
  • Wellicht dat de timers in de woonkamer (een uur voor zonsondergang) nog eens vervangen worden door een sensor. De hierboven genoemde sensor bevat namelijk ook een Lux sensor waarmee de lichtsterkte gemeten kan worden. Dit geeft de mogelijkheid om ook als het overdag donker wordt de lampen automatisch aan te laten gaan of als je ‘s nachts beneden kwam en het is donker 1 of meerdere lampen aan te laten gaan.
  • Het toevoegen van een camera binnen. Domoticz kan ook overweg met camera’s waardoor je als je weg bent en een melding krijgt dat er een deur open is gegaan gelijk kan kijken wat er aan de hand is. De camera’s kunnen daarnaast gekoppeld worden aan de server waar de beelden voor een bepaalde periode opgeslagen kunnen worden.
  • Het toevoegen van een buitencamera in de achtertuin. Niet alleen voor bovengenoemde reden maar ook voor een stukje veiligheid aangezien een inbreker eerder je huis links laat liggen als deze gefilmd wordt.
  • Het toevoegen van een script wat de temperatuur regelt;

Als er iemand thuis is en de temperatuur binnen is onder de 20 graden, zet dan de thermostaat op 20 graden. Is er niemand thuis zet dan de thermostaat op stand weg (18 graden).

  • Het toevoegen van raamsensoren op (in elk geval) de dakramen. Ook het weerbericht en de actuele neerslag is toegevoegd aan Domoticz, hierdoor is het mogelijk om een melding te krijgen als er nog ramen open staan en er wordt neerslag verwacht.

Hergebruik/ Verhuizing

Aangezien ik in een huurhuis woon kan ik niet allerlei aanpassingen doen in het huis. Alle gebruikte sensoren en andere onderdelen zijn dan ook eenvoudig te verwijderen. Dit kan allemaal zonder dat er iets “stuk” gemaakt hoeft te worden, daarnaast kan elke sensor opnieuw gebruikt worden. In het geval van bijvoorbeeld een verhuizing kan alles dan ook opnieuw gebruikt worden zonder dat er opnieuw geïnvesteerd hoeft te worden.